UCHWAŁA
NR XVI/72/04
Rady Powiatu Szamotulskiego
z dnia 29 kwietnia 2004 roku
w sprawie: ustanowienia herbu, flagi oraz barw Powiatu Szamotulskiego
Na podstawie art. 12 pkt 10 ustawy z dnia 5
czerwca 1998 r. o samorządzie powiatowym (tekst jednolity Dz.U. z 2001 r. nr 142
poz. 1592 ze zmianami Dz. U. z 2002 r. nr 23 poz. 220, nr 62 poz. 558, nr 113
poz. 984, nr 153 poz. 1271, nr 200 poz. 1688, nr 214 poz. 1806; z 2003 r. nr
162 poz. 1568) Rada Powiatu Szamotulskiego uchwala co następuje:
§ 1. 1. Ustanawia się herb Powiatu Szamotulskiego jak też wynikające z
niego barwy i układ konstrukcyjny flag.
§ 2. 1. Herbem Powiatu
Szamotulskiego jest:
Tarcza o kroju tarczy późnogotyckiej.
W czerwonym polu tarczy późnogotyckiej orzeł srebrny ukoronowany złotą
otwartą koroną, o złotym dziobie zwróconym w prawo, złotych łapach i pazurach,
ze złotą przepaską na skrzydłach i złotym pierścieniu spinającym ogon. Na
piersiach orła tarcza późnogotycka, w czerwonym polu której pomłość srebrna w
krąg o końcach zakładanych prawa na lewą.
2. W seryjnym odtworzeniu srebro zastępuje się barwą białą a złoto
barwą żółtą.
3. Wzór graficzny herbu Powiatu Szamotulskiego określa załącznik nr 1
do niniejszej uchwały.
§ 3. 1. Flagą terytorialną Powiatu Szamotulskiego jest:
Prostokątny, poziomy płat materii o proporcji wysokości (szerokości) do
długości jak 5:8. Płat składa się z trzech poziomych, jednakowej wysokości
(szerokości), pasów ułożonych jeden pod drugim w następującej kolejności:
1) pas pierwszy (górny) o barwie żółtej,
2) pas drugi (środkowy) o barwie białej,
3) pas trzeci (dolny) o barwie czerwonej.
2. Wzór graficzny flagi terytorialnej Powiatu Szamotulskiego określa
załącznik nr 2 do niniejszej uchwały.
§ 4. 1. Flagą urzędową Powiatu Szamotulskiego jest:
Flaga, która proporcjami,
konstrukcją i układem barw jest identyczna z flagą terytorialną Powiatu
Szamotulskiego a różni się od niej umieszczeniem na jej płacie herbu powiatu.
Tarcza herbu o wysokości równej połowie wysokości (szerokości) flagi jest
położona na pasie białym w ten sposób, że swą górną częścią pokrywa częściowo
pas górny (żółty) a dolną pas dolny (czerwony), zachodząc na owe pasy po
ćwierci ich szerokości. Prawa krawędź tarczy jest odległa od prawej krawędzi
flagi o połowę szerokości tarczy.
2. Wzór graficzny flagi urzędowej Powiatu Szamotulskiego określa
załącznik nr 3 do niniejszej uchwały.
§ 5. 1. Barwami Powiatu Szamotulskiego są barwy kolejno:
1) żółta – o składowych C=0; M=0; Y=80; K=0
(R=255, G=247, B=61),
2) biała – o składowych C=0; M=0; Y=0; K=0
(R=255,
G=255, B=255),
3) czerwona – o składowych C=0; M=90; Y=90; K=0
(R=222,
G= 65, B=46).
2. W uroczystym, jednostkowym ukazaniu w miejsce barwy żółtej wprowadza
się złoto a w miejsce barwy białej srebro.
§ 6. Herb Powiatu Szamotulskiego oraz flaga są znakami chronionymi
prawem.
§ 7. Uchwała wchodzi w życie po upływie czternastu dni od dnia
ogłoszenia w Dzienniku Urzędowym Województwa Wielkopolskiego.
Przewodniczący
Rady (-) Leszek
Bartol
U Z A S A D N I E
N I E
Przemysł II, władca lokalnego
królestwa, koronowany na króla Polski 26 czerwca 1295 r. w
katedrze gnieźnieńskiej przez arcybiskupa Świnkę po zezwoleniu udzielonym przez
papieża Bonifacego VIII. Królestwo w zasadzie obejmowało wówczas Wielkopolskę i
Pomorze Gdańskie.
Koronacja była konsekwencją testamentu księcia
Śląska Henryka IV Probusa, który umierając testamentarnie ustanawia swoim
następcą na Krakowie i Ziemi Krakowskiej oraz na tronie krakowskim, księcia wielkopolskiego
Przemysła II, syna Przemysła I. Przemysł II po śmierci swego stryja Bolesława
Pobożnego w roku 1279, obejmuje rządy na obszarze całej Wielkopolski. Po
śmierci Mściwoja II zajmuje Pomorze Gdańskie (konsekwencje układu kępińskiego z
1282 roku - Mściwoj II umiera w grudniu 1294 roku). Przemysł II obejmuje władzę
w Krakowie, lecz po krótkim okresie czasu przyjmuje koncepcję rządzenia
krajem z Wielkopolski – z Gniezna i
Poznania.
Zamyka to dotychczasową koncepcję książąt
śląskich o rządzeniu Polską z Krakowa jako stolicy senioralnej. Z powodów dziś
nie znanych, Przemysł II rezygnuje na rzecz Wacława II króla Czech z tronu
krakowskiego i za zgodą biskupa krakowskiego Pawła z Przemankowa wywozi regalia
(insygnia koronacyjne). W styczniu 1293 r. poprzez działania arcybiskupa Jakuba
Świnki dochodzi do zjazdu w Kaliszu trzech książąt używających tytularnie
tytułu dziedzica krakowskiego.
26 czerwca 1295 roku – koronacja. Przemysł II
wybija pieczęć majestatyczną, na której w rewersie, po stronie herbowej,
ukoronowany orzeł zwrócony w prawo z przepaską na skrzydłach. Orzeł ten nic już
nie ma wspólnego ze śląską formą orła z pieczęci pieszej z 1290 roku.
Śmierć Przemysła II przekreśla plany zarówno
arcybiskupa Jakuba Świnki jak i tych, którzy w programie królestwa
wielkopolskiego widzieli rolę przewodnią tej dzielnicy w nowym Królestwie
Polskim.
Marian Haisig – Herby Dynastyczne Piastów i
Początki Godła Państwowego Polski – „Piastowie w dziejach Polski” – Ossolineum
1975 r.
Przemysł II ginie w Rogoźnie, zamordowany z
przykazania Brandenburczyków a wspomaganych przez ród Zarębów herbu Zaręba.
Rycerstwo polskie opłakując króla Przemysła II przekazuje w ręce
Władysława Łokietka władze nad Wielkopolską i Pomorzem.
Cały obszar Wielkopolski a nader mocno obszar szamotulski – jest
nasycony nadaniami Przemysła II dla rodu Nałęczów jak i starymi własnościami
tego rodu, wspierającego zawsze swego władcę – księcia a potem króla. Godło
Przemysła II odżywa ponownie po wiekach w jedynym polskim zwycięskim powstaniu
narodowym – w Powstaniu Wielkopolskim, którego tradycje żyją po dziś dzień
mocno w powiecie szamotulskim.
„NAŁĘCZ – nosili go przodkowie biały w polu czerwonem – od Bolesława
Krzywoustego w oną bitwę przegraną u Halicza, gdy rycerstwu głowy zawiązywał,
temu, które sobie przy nim mężnie poczynało, jako temu w kronice szerzej czytać
będziesz”.
Bartosz Paprocki – „Herby
Rycerstwa Polskiego" Kraków – 1548
Nakładem Wydawnictwa Biblioteki Polskiej 1858 REPRINT WAiF –
Warszawa 1982 r.
„Kładą białą bindę w koło zawinioną i
zawiązaną, w polu czerwonem,”
Kasper Niesiecki – „Herbarz
Polski” wydany przez Jana Nep.
Bobrowicza tom VI Lipsk 1841 r.
REPRINT WAiF – Warszawa 1989 r.
„NAŁĘCZ. W polu czerwonem biała opaska
okrągła, złożona, u dołu zawiązana, której końce na obie strony się
zawieszają”.
Zbigniew
Leszczyc – „ Herby Szlachty Polskiej”
Zakład Narodowy im.
OSSOLIŃSKICH 1995 r.
„NAŁĘCZ
– (Leczuch, Nałęczyta – zawołanie: Nałęcz, Nałęcz Jezioro...) W polu czerwonym pomłość
srebrna w krąg o końcach związanych u dołu”. (Jest także ukazany herb Nałęcz
gdzie pomłość jest niewiązana a zakładana prawa na lewą...)
„Najstarsza pieczęć z 1293 roku. Pierwszy raz w źródłach pisanych
pojawiła się w 1398 roku”
Józef Szymański – „Herbarz
średniowiecznego rycerstwa polskiego” – WN PWN Warszawa 1993
„DOM SZAMOTULSKICH, z którego wiele możnych senatorów rzeczpospolitej
zasłużonych, tak w historyi jako w inszych skryptach okazuje wiek dawny. Za
wieku mego dom ten był nie podlejszej ozdoby” ; „Dobrogosta z Szamotuł wspomina
Kromer w księgach piętnastych, między inszymi którzy jeździli z Witułdem
przeciwko Tatarom w roku 1399, o czem będzie w historyi”.
Bartosz Paprocki – „Herby
Rycerstwa Polskiego" Kraków - 1548
Kraków – Nakładem Wydawnictwa
Biblioteki Polskiej 1858 – REPRINT WAiF – Warszawa 1982 r.
Pierwsza wzmianka z obszaru Szamotuł pochodzi z 1231 roku. W roku 1284
kasztelan poznański Tomisław uzyskał od księcia Przemysła II zwolnienie
Szamotuł i 11 okolicznych wsi od opłat targowych oraz przywilej lokowania tych
osad na prawie zachodnim. Stare Szamotuły zwane Starym Miastem posiadały
kościół parafialny „wspomniany w 1298
roku...”
Marian Haisig i Zygmunt
Wdowiszewski – przy współudziale Mariana Gumowskiego
MIASTA POLSKIE w TYSIĄCLECIU –
Tom II
Zakład Narodowy im.
OSSOLIŃSKICYH – 1967 r.
Nad rzeką Samą – gród obronny z XI wieku... – na brzegu prawym 1231 –
„de Samotul”... Opodal na lewym brzegu Stare Szamotuły wykształcające się w
drugiej połowie XIII wieku. Rządzi w nim ród Nałęczów zwany Szamotulskim...
(Prawa miejskie Szamotuł – 1284 r.). Z czasem ród Nałęczów – Szamotulskich
rozbudowuje się w dwie gałęzie... W Świdlinie powstaje zamek Szamotulskich po
zniszczeniu starego grodu, po którym pozostaje grodzisko zwane „Osówko”....
Nad Ostrorogą – dopływem Warty i nad Jeziorem Wielkim, powstaje zamek a
przy nim osada (zamek wzmiankowany w 1383 roku), która jako miasto jest znana
od 1412 roku. Zamek i miasto OSTRORÓG – gniazdo rodu Ostrorogów pieczętujących
się herbem NAŁĘCZ. (lokacja 1412) Kasztelan santocki Dzierzko Grochol Ostroróg
z Nałęczów w 1383 r. wytrzymał oblężenie w swym dworze, Domarata z Pierzchna z
Grzymalitów.
W roku 1546 Zygmunt Stary król Polski na prośbę Jakuba i Stanisława
Ostrorogów odnawia lokację miasta Ostroróg.
Marek Adamczewski „Heraldyka”
PTH Warszawa 2000 r.
Nad Wartą, u ujścia Samy w 1238 roku gród kasztelański wzmiankowany,
przy przeprawie przez Wartę... W XV wieku miasto, które staje się w XVI wieku
wsią Oborzycko jest w odległości 10 km od Szamotuł..... W roku 1638 następuje
ponowna lokacja miasta a ówczesny właściciel książe Janusz Radziwił dokumentem
z 1643 roku zapewnia mieszczanom swobodę wyznania.
Od roku 1738 własność rodu Raczyńskich herbu Nałęcz .... (herbu
wracającego ponownie). Anastazy hrabia Raczyński funduje majorat w dobrach
OBRZYCKICH, któremu majoratowi król oddaje głos wirylny (VIRIL STIMME...) –
dziedziczenie.
K.
Niesiecki „Herbarz Polski”
Wronki wzmiankowane w 1251 roku, w przywileju wydanym w roku 1279 przez
Przemysła II dominikanom uzyskują na swym terytorium obszar dla wzniesienia
klasztoru. Nieco później bo z 1316 roku pochodzi informacja o istnieniu grodu
książęcego we Wronkach. (prawa miejskie w 1383 roku). Jeszcze w początkach XVI
wieku Wronki były miastem królewskim.
U wschodniego brzegu Jeziora Pniewskiego –
miasto Pniewy wykształcone w wieku XV – własność rodu Pniewskich herbu NAŁĘCZ.
Było to miasto ośrodkiem sukiennictwa i garbarstwa. Tradycja sięga do czasów
grodziska stożkowatego a osada w XIII wieku znana jako Pniew (1256 rok – PNEW).
Na prawym brzegu Samy, będącej lewym dopływem
Warty leży Kaźmierz. W roku 1298 jest znany jako wieś będąca siedzibą parafii.
Potem już miasteczko prywatne. Własność rodu Nałęczów Świdwów z Szamotuł –
herbu NAŁĘCZ.
W obszarze dzisiejszego powiatu
Szamotulskiego – każde miasto niemal rodzi się w czasach Przemysła II lub jego
ojca Przemysła I a własności z woli władcy tych ziem, są w rękach różnych linii
rodu Nałęczów.
Dlatego też herbem powiatu Szamotulskiego
jest orzeł z godła Przemysła II Wielkopolskiego – KRÓLA KRÓLESTWA POLSKIEGO,
Wielkopolski i Pomorza Gdańskiego, z
tarczą herbową z herbem Nałęczów na piersi.
Starosta
Szamotulski (-) Paweł
Kowzan
Załącznik nr 1
do uchwały nr XVI/72/04
Rady Powiatu Szamotulskiego
z dnia 29.04.2004
r.
HERB POWIATU SZAMOTULSKIEGO
Przewodniczący
Rady (-) Leszek
Bartol
Załącznik nr 2
do uchwały nr XVI/72/04
Rady Powiatu Szamotulskiego
z dnia 29.04.2004 r.
Przewodniczący
Rady (-) Leszek
Bartol
Załącznik nr 3
do uchwały nr XVI/72/04
Rady Powiatu Szamotulskiego
z dnia 29.04.2004 r.
FLAGA URZĘDOWA
Przewodniczący
Rady (-) Leszek
Bartol
POWIATU SZAMOTULSKIEGO
